عیش نوروزی 1

1. «عمر خیام» طرح نو، علیرضا ذکاوتی قراگوزلو(2300 تومان): یکی از سنت های پسندیده این است که آدم کتابی را که می خواهد خودش بخواند برای دیگران هدیه بخرد. من این کتاب را به همین منظور برای برادرم خریدم، گر چه انتخاب مناسبی نبود گویا. به نظرم به اندازه ی باقی کتاب های این مجموعه خوب نیست. دست اول نیست و نظر اصیل و یکپارچه ای را دنبال نمی کند. ترانه های خیام هدایت با همه ی ضعف ها و جانب داری ها، از این جهت که یک نگاه کلی بر تحقیق اش غالب است، اثر تحقیقی ارزشمندتری است.
اطلاعات خوبی دارد اما حجم زیادی شان را در صفحات اندکی جا داده. یک فصل دارد به نام "با فیلسوفان و متکلمان اسلامی" که در آن نویسنده کوشیده تمام آرای تمام متکلمین و فلاسفه ی اسلامی را در باره ی تقریبا همه چیز در سی صفحه بیاورد! شیوه ی نگارش و تحقیقی که یا از محققان تازه کار بر می آید یا نویسندگان وسواسی.
خوبی اش این است که یک روش معین ارائه کرده و بر مبنای آن رباعیات جمع شده در تمام تصحیح های معتبر (مجموعه ی فروغی، مجموعه ی طربخانه ی همایی، مجموعه ی نادره ی ایام،...) را ارزیابی و گردآوری کرده است.
*
2. درآمدی بر فلسفه ی اخلاق، هری گنسلر، ترجمه ی حمیده بحرینی، ویراسته ی مصطفی ملکیان (قیمت نداره، فکر کنم حدود 5000 تومان): برای آشنایی ابتدایی با فلسفه ی اخلاق خوب است. این کتاب و باقی کتاب های این مجموعه که عمدتا از فلسفه های مضاف هستند، ترجمه ی "آشنایی با فلسفه های معاصر" راتلج اند و انتشارات آسمان خیال چاپ شان می کند. صفحه بندی، چاپ، ترجمه و ویراستاری خوبی هم دارند.
البته کتاب مقدماتی است. نویسنده گفته کتاب را برای دانشجویان کارشناسی که یکی دو درسی هم در فلسفه گذرانده اند نوشته، اما می شود به عنوان یک درس عمومی در سایر رشته ها ارائه شود. (به درد تدریس در دبیرستان هم شاید بخورد.)
اگر نمی خواهید همه اش را بخوانید نگاه کردن به فصول 10 و 11 برای به دست آوردن دید اجمالی، آشنایی با پیامدگرایی و ناپیامد گرایی، و دیدن شرح اجمالی دیدگاه های راس، رالز و نازیک بد نیست. فصل آخر هم به کار بردن تمام بحث های نظری کتاب درباره ی یک موضوع عملی _سقط جنین_ است. نویسنده ی کتاب خودش جزء کانتی هایی است که مطابق قاعده طلایی مخالف سقط جنین است، حتی مخالف سقط جنین در موارد معلولیت نوزاد! (قابل توجه مرحوم ملاقلی پور) البته کانتی هایی هم هستند که با اصول مشابه، موافق سقط اند. (مشهورترین شان فیلسوف اخلاق معروف، هِر، است.)
یک نکته ی جالب هم توصیف ناشر از ویراستار کتاب در مقدمه ای است که بر آن نوشته: "نادره ی تاریخ فرهنگ مان..."! نمی دانم نظر خود آقای ملکیان در این باره چیست. ء
*
3. آموزه های صوفیان، سید حسین نصر (قصیده سرا، 1950 تومان): برای دیدن یک روایت تئوریک و فلسفی از تصوف کتاب خوبی است. نیز برای آشنایی با جهان بینی و انسان شناسی اجمالی تصوف، طبیعتا از نگاه یک تئوریسین سنت گرایی (حکمت جاودان). برای دیدن شرحی مختصر درباره ی نسبت تصوف و تشیع هم فصل هشتم آن مناسب است.
کتاب، ترجمه ی خوبی هم دارد.
*
4. حباب شیشه، سیلویا پلات (نشر باغ نو، 3000 تومان): نثر خوبی دارد، ترجمه ی خوبی هم (گلی امامی). شیوه توصیف و روایت جذاب و موجزی دارد.
به داستایوفسکی نمی رسد حتما، اما توصیفات روان شناسانه ی خوبی دارد در باره ی تردیدها و تعارض های یک زن میان نقش اجتماعی و شخصیت مستقل و زندگی آزادش با همسر بودن و مادر شدن و عشق و دمدمی مزاجی و ...
برخی جملات اش ارزش مثل شدن دارد.
توصیفات خوبی هم در باره ی اندیشیدن به شیوه های خودکشی و احوالات به هم ریخته دارد؛ مخصوصا توصیفات اش در مطب و بیمارستان روان پزشکی. بعضی نویسندگان وطنی این جور آغاز و پایان در تیمارستان را در نوشته های شان تجربه کرده اند (دو دنیای گلی ترقی: اتفاقا انجام هر دو رمان تقریبا به هم شبیه اند، گر چه سرنوشت نویسنده ها چندان به هم شبیه نبوده)، هر چند برخی از دوستان شاید بتوانند چیزهای بهتری بنویسند! (در راستای تبلیغ برای تولید کالای ایرانی)
بدی رمان های این شکلی این است که آدم را تحریک می کند بنشیند رمان بنویسد.
*
پ.ن.
از نامجوهایی که _من_ جدیدا شنیده ام این سه تا خیلی خوب اند: بگو بگو، نوبهاری، گذر گذر.