این محرم و صفر

طبعا انتظار داشتیم که امسال سخت‌گیری‌ها به هیئات مذهبی شدیدتر از سال‌های پیش باشد، تا مبادا بعد از هر "یاحسین"ی "میرحسین"ی در کار باشد.

پیشتر شنیده بودم گفته اند نوحه ها و دم ها را باید بیاورید چک شود.

امروز یکی دیگر از دوستان می‌گفت گویا به این هم بسنده نکرده اند، برای اطمینان بیشتر، برای هیئات مداح و سخنران می‌فرستند، و برای هر کدام هم هر هیئت باید یک میلیون و خورده ای به حساب بریزد.

این کار هم –در صورت صحت- باز از نظر من نشان از فقدان استراتژی امنیتی و فکر مدیریتی پشت کنترل‌ها و بگیر و ببندها و "جمع کردن"‌ها است. بعید نیست بسیاری از این هیئات طرفدار حاکمیت باشند و حاکمیت بتواند به آن‌ها به عنوان زمین بازی و برگ برنده اش نگاه کند. بسیاری دیگر با این که با حکومت نیستند، اما ممکن است سیاسی شدن را خوش نداشته باشند و دوست داشته باشند راحت و آرام به عزاداری غیرسیاسی و بی دردسر شان برسند. با آن باقی که ممکن است سرشان بوی قرمه سبزی بدهد هم راه‌های کم‌خطرتر و "مردمی"‌تری برای مقابله می‌تواند وجود داشته باشد. از تقویت هیئات "خودی" برای مهار و کنترل آن‌ها (سرمایه گذاری روی بدنه ی ایدئولوژیک و حامی) گرفته تا تلاش برای القاء این تصور که این "سبزهای اموی" مناسک و شعائر مذهبی را سیاسی یا لوث کرده اند (سرمایه گذاری روی بدنه ی سنتی و عامی). 

احتمالا این حیله‌ها و بازی‌ها هم از دید برادران امنیتی و انتظامی و بل که نظامی دور نمانده. اما مسئله این جا است که این گونه اقدامات –مخصوصا پول زور گرفتن و مداح و سخنران زوری تحمیل کردن- دقیقا همان نقاط قوت احتمالی حاکمیت را هم به نقاط ضعف و تهدید تبدیل می‌کند. حتی اگر این محرم و صفر هم "جمع" شود و اتفاقی نیافتد، این گونه اقدامات به بیشتر رمیدن و موضع گرفتن اقشار سنتی و مذهبی در قبال حاکمیت سیاسی خواهد انجامید. البته شاید برای حکومتی که فتح نظامی خیابان‌ها را به فروریختن هر روزه خاکریزهای اش در وجدان‌های مردم ترجیح می‌دهد، این گونه مسائل هم دیگر محلی از توجه و اهمیت نداشته باشد. 

مشکل آن جا است که نگاه امنیتی چنان ترسیده است که تمام امکانات کنترلی خود را برای مهار آن چه که از دست خود بیرون می‌بیند (یا تصور می‌کند) به کار بسته است، غافل از آن که هر سفت‌تر بستن و هر محکم‌تر گرفتنی هزینه و تبعاتی دارد و در واقعیت اجتماعی تاثیر می‌گذارد؛ تاثیری که به نوبه و به تبع خود باعث ایجاد واکنشی از سر ترس و ناامنی از موضوع کنترل می‌شود، و این چیزی است که خود عامل امنیتی را بیشتر می‌ترساند و وادار به اقدامات امنیتی و کنترلی بیشتر می‌کند. از این منظر، هر اقدام امنیتی غیرضرور در تحلیل نهایی خود اقدامی ضدامنیتی است، و از این رو باید کنترل و بگیر و ببند تنها به اندازه لازم و متناسب با خطرهای امنیتی و انتظامی "واقعی" (و نه توهمی و احتمالی) باشد. متاسفانه گویا کوچکی، ترس و بی‌خردی حاکم بر مجموعه قوای امنیتی و انتظامی اجازه درک این دور باطل را، که ترس و بی‌اعتمادی را روز به روز رو به تزاید می‌برد، نمی‌دهد.